CEBRİ İCRA

Devlet yargı görevini üstlenerek hukuk kurallarını yürürlüğe koymasının yanında kuralların ihlal edilmesi halinde hak sahiplerinin hakkına kavuşmasını da sağlamalıdır. Çünkü kişi kendi adaletini kendisi sağlayamaz. Devlet kişilere kendi haklarını almalarını yasaklamasına karşılık insanlara devletten bunu talep etme hakkı vermiştir. Devlet bu görevini yerine getirmek zorundadır. Hakkı ihlal ve inkar edilen kişiler hakkının korunması ve hak ihlalinin bertarafı için devletin yetkili yargı mercilerine başvurur. Yetkili mercinin hak arayan lehine karar vermesi halinde de hakkın icrası yine devlet organları vasıtasıyla yerine getirilir. Hakkın devlet eliyle zorla yerine getirilmesi prosedürüne cebri icra denir. Cebri icra prosedürü, ancak başvuru üzerine başlatılan ve yürütülen bir prosedürdür, devlet kendiliğinden bu prosedürü yürütmez. Cebri icra, maddi hukuktan kaynaklanan taleplerin devlet kuvveti yardımıyla gerçekleştirilmesine hizmet eden faaliyettir. İcranın en önemli organı icra daireleri olup takip icra dairesinde başlatılır. Cebri icra çeşitleri ise şunlardır:

1- İLAMLI İCRA: Hakkı ihlal edilen kişi, mahkemeye başvurarak hak ihlalin bertaraf edilmesini ve hakkının iadesini talep eder. Mahkemenin Hakkı ihlal edilen kişi lehine karar vermesi halinde, hakkı ihlal eden kişinin yani borçlunun mahkeme ilamına uygun olarak hakkı iade etmesi gerekir. Ancak borçlu kendi iradesiyle bu borcu ifa etmezse, hakkı ihlal edilen alacaklı mahkeme ilamıyla birlikte icra dairesine başvurarak hakkın devlet kanalıyla yerine getirilmesini talep edebilir. Bu halde borçluya bir icra emri gönderilir. Borçlu verilen süre içinde yine borcu yerine getirmezse, borcun kanunda öngörülen şeklide zorla yerine getirilmesi sağlanır. İlamlı takipte, öncesinde mahkemede bir yargılama yapıldığı ve alacaklı lehine bir ilam alındığı için borçlunun savunması ve takibe engel olma imkanı çok azdır. Borçlu kural olarak takibi durduramaz. Alacaklı her türlü alacağı için ilamlı takip yapabilir. Bunun yanında konusu para alacağı dışında olan alacaklar için ilamlı takip yolu zorunludur. Yani konusu para dışında bir alacak olan durumlarda alacaklı öncelikle mahkemeye başvurarak lehine bir ilam almalı ardından ilamlı icra yoluna başvurmalıdır.

2- İLAMSIZ İCRA: İlamsız icranın konusu para ve teminat alacakları olup, bu yola başvurmak için herhangi bir mahkeme ilamına gerek yoktur. Hatta genel haciz yoluyla takipte elinde hiçbir belge olmayan veya alacağı olmayan alacaklı bile takip başlatabilir. Ancak burada borçlu borca itiraz edebilir. Ve aksini ispatlayabilir. Alacağı para veya teminat olan alacaklı direk icra dairesine giderek ilamsız icra takibini başlatabilir. İcra dairesi borçluya burada ödeme emri gönderir. Süresi içinde ödeme emrine uymayan borçluya borcun kanunda öngörülen şekilde zorla yerine getirmesi sağlanır. Burada borçlu alacağa mahkeme ilamı olmadığı için itiraz edebilir. İlamsız icra yolu kendi içinde ;

3- KİRALANAN TAŞINMAZIN TASFİYESİ YOLUYLA TAKİP

4- KAMBİYO SENETLERİNE ÖZGÜ HACİZ YOLUYLA TAKİP

5- GENEL HACİZ YOLUYLA TAKİP olmak üzere üçe ayrılır.

6- İHTİYATİ HACİZ: İhtiyati haciz geçici bir korumadır. Alacaklının alacağına kavuşması için icra ve iflas hukukunda başvurulur. ihtiyati haciz, bir dilekçeyle borcun niteliğine göre asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesinden istenir.İhtiyati hacizle alacaklı henüz kesin haciz talep edebilme hakkı olmadan borçlunun malvarlığı üzerine alacağını karşılayabilecek oranda haciz koydurup daha sonra bunun kesin hacze dönmesini sağlayarak alacağını elde eder. Bu yolda maç borçlunun mal kaçırmasını engellemektir. İhtiyati haciz talep edebilmek için alacağın belli bir kısmı oranında teminat yatırılır.

7- REHNİN PARAYA ÇEVRİLMESİ YOLU İLE TAKİP: Bu yola sadece rehinli alacaklar için başvurulabilir. Rehinli alacaklı istisnalar dışında önce rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi yoluna başvurmak zorundadır. Bu takip yolu da ilamlı ve ilamsız takip olmak üzere ikiye ayrılır. Bu yolda icra alacağın teminatı olarak gösterilen rehinli mal üzerinde yapılır. Rehin alcaklısı, borç vadesinde ödenmediğinde bu takip yoluyla rehnin satılmasını ve bedelinden alacağının ödenmesini isteyebilir.

İcra hukukunda gerçekleştirilen takiplerin sürelerine dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu süreç oldukça hızlı işlemektedir. Bu nedenle hak kaybına uğramamak için bir avukatla birlikte takip yapılmalıdır.